Metrik dişler, makine ve imalat sektöründe en yaygın kullanılan vida profillerinden biridir. Doğru diş açma işlemi, iş parçalarının birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Bu yazıda, BobCAM for SolidWorks kullanarak metrik diş açma sürecini, metrik diş tablosunu ve uygun kesme parametrelerini nasıl belirleyebileceğinizi anlatacağız.
Metrik Diş Nedir?
Metrik dişler, ISO 68-1 standardına göre belirlenmiş, milimetre bazlı vida profilleridir. Temel özellikleri şunlardır:
- Adım: İki diş tepesi arasındaki mesafe (mm cinsinden).
- Diş Açısı: Metrik vidalarda diş açısı genellikle 60°'dir.
- Dış Çap ve İç Çap: Vida çapı ve diş dibi çapı.
- Diş Derinliği: Vida profiline bağlı olarak belirlenir.
Metrik diş tabloları, farklı çap ve adımlara sahip standart dişlerin ölçülerini içerir. Bu tablolar, işleme sırasında doğru parametrelerin seçilmesini sağlar.
Metrik Diş Tablosu
Metrik diş tablomuz ile ihtiyaç duyduğunuz diş çapını seçip o vida türüyle ilgili gerekli bilgilere ulaşabilirsiniz. Tablodaki bütün ölçüler milimetre cinsindendir.
| Vida anma çapı D=d | Adım P | Diş dibi çapı — dış vida d₁ | Diş dibi çapı — iç vida D₁ | Matkap çapı | Bölüm çapı d₂=D₂ | Diş yüksekliği — dış vida h₃ | Diş yüksekliği — iç vida H₁ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| M1 | 0,25 | 0,693 | 0,729 | 0,75 | 0,838 | 0,153 | 0,135 |
| M2 | 0,40 | 1,509 | 1,567 | 1,60 | 1,740 | 0,245 | 0,217 |
| M2,5 | 0,45 | 1,948 | 2,013 | 2,05 | 2,208 | 0,276 | 0,244 |
| M3 | 0,50 | 2,387 | 2,459 | 2,50 | 2,675 | 0,307 | 0,271 |
| M3,5 | 0,60 | 2,764 | 2,850 | 2,90 | 3,110 | 0,368 | 0,325 |
| M4 | 0,70 | 3,141 | 3,242 | 3,30 | 3,545 | 0,429 | 0,379 |
| M4,5 | 0,75 | 3,580 | 3,688 | 3,70 | 4,013 | 0,460 | 0,406 |
| M5 | 0,80 | 4,019 | 4,134 | 4,20 | 4,480 | 0,491 | 0,433 |
| M6 | 1,00 | 4,773 | 4,917 | 5,00 | 5,350 | 0,613 | 0,541 |
| M8 | 1,25 | 6,466 | 6,647 | 6,80 | 7,188 | 0,767 | 0,677 |
| M10 | 1,50 | 8,160 | 8,376 | 8,50 | 9,026 | 0,920 | 0,812 |
| M12 | 1,75 | 9,853 | 10,106 | 10,20 | 10,863 | 1,074 | 0,947 |
| M14 | 2,00 | 11,546 | 11,835 | 12,00 | 12,701 | 1,227 | 1,083 |
| M16 | 2,00 | 13,546 | 13,835 | 14,00 | 14,701 | 1,227 | 1,083 |
| M18 | 2,50 | 14,933 | 15,294 | 15,50 | 16,376 | 1,534 | 1,353 |
| M20 | 2,50 | 16,933 | 17,294 | 17,50 | 18,376 | 1,534 | 1,353 |
| M22 | 2,50 | 18,933 | 19,294 | 19,50 | 20,376 | 1,534 | 1,353 |
| M24 | 3,00 | 20,319 | 20,752 | 21,00 | 22,051 | 1,840 | 1,624 |
| M27 | 3,00 | 23,319 | 23,752 | 24,00 | 25,051 | 1,840 | 1,624 |
| M30 | 3,50 | 25,706 | 26,211 | 26,50 | 27,727 | 2,147 | 1,894 |
| M33 | 3,50 | 28,706 | 29,211 | 29,50 | 30,727 | 2,147 | 1,894 |
| M36 | 4,00 | 31,093 | 31,670 | 32,00 | 33,402 | 2,454 | 2,165 |
| M39 | 4,00 | 34,093 | 34,670 | 35,00 | 36,402 | 2,454 | 2,165 |
| M42 | 4,50 | 36,479 | 37,129 | 37,50 | 39,077 | 2,760 | 2,436 |
| M45 | 4,50 | 39,479 | 40,129 | 40,50 | 42,077 | 2,760 | 2,436 |
| M48 | 5,00 | 41,866 | 42,587 | 43,00 | 44,752 | 3,067 | 2,706 |
| M52 | 5,00 | 45,866 | 46,587 | 47,00 | 48,752 | 3,067 | 2,706 |
| M56 | 5,50 | 49,252 | 50,046 | 50,50 | 52,428 | 3,374 | 2,977 |
| M60 | 5,50 | 53,252 | 54,046 | 54,50 | 56,428 | 3,374 | 2,977 |
| M64 | 6,00 | 56,639 | 57,505 | 58,00 | 60,103 | 3,681 | 3,248 |
Tablo notları. Bu tablodaki beş değer, eski tablo görselinde hatalıydı ve düzeltildi: M60 matkap çapı 55,00 → 54,50 mm (d − P), M2,5 matkap çapı 2,10 → 2,05 mm, M1 bölüm çapı 0,638 → 0,838 mm, M3,5 diş yüksekliği h₃ 0,468 → 0,368 mm, M36 iç vida diş yüksekliği H₁ 2,185 → 2,165 mm. Düzeltmeler ISO 724 formülleriyle ve BobCAM'in kendi kılavuz çekme tablosuyla doğrulandı; iki kaynak da aynı değeri veriyor. "Dış vida d₁" sütunu ISO gösteriminde d₃ (dış vidanın diş dibi çapı) karşılığıdır.
BobCAM for SolidWorks ile Metrik Diş Açma
BobCAM for SolidWorks, CNC frezeleme ve tornalama işlemlerinde metrik diş açma için çeşitli takım yolları ve işleme stratejileri sunar. İşte adım adım metrik diş açma süreci:
1. BobCAM Takım Yolu Tanımlama
BobCAM, metrik diş tablosundaki değerleri kullanarak otomatik hesaplamalar yapabilir.
Sihirbazda diş tipi MC (metrik) seçildiğinde diş boyutu listesi doğrudan yukarıdaki tablodan beslenir; delik çapı, üst nokta, unsur derinliği ve diş yönü (sağ/sol) aynı ekranda tanımlanır.
2. Metrik Diş Tablosu Kullanımı
BobCAM, metrik diş tablosundaki değerleri kullanarak otomatik hesaplamalar yapabilir. Standart metrik diş ölçülerine göre:
- Dış Çap (Major Diameter) ve İç Çap (Minor Diameter) değerleri belirlenmelidir.
- Adım (Pitch) değeri uygun şekilde seçilmelidir.
- Kesme Parametreleri: İleri besleme (feed rate) ve devir sayısı (RPM) hesaplanarak uygulanmalıdır.
3. G-Kod Oluşturma ve Simülasyon
Diş açma işlemi için gerekli parametreler girildikten sonra BobCAM, takım yollarını hesaplayarak G-kod oluşturur. Simülasyon aracını kullanarak takım hareketlerini kontrol edin ve herhangi bir hata olup olmadığını doğrulayın.
İşleme Stratejileri
Frezeleme ile Metrik Diş Açma
- Çok dişli freze takımları kullanılabilir.
- Spiral interpolasyon yöntemiyle iç veya dış diş açılabilir.
- Küçük çaplı deliklerde hassas diş açma sağlanabilir.
Tornalama ile Metrik Diş Açma
- Tek veya çok geçişli tornalama yöntemiyle uygulanabilir.
- Kesme sırasındaki talaş kontrolü için uygun takım açısı ve kesme parametreleri seçilmelidir.
Sonuç
BobCAM for SolidWorks, metrik diş açma işlemlerini kolaylaştıran güçlü araçlar sunar. Metrik diş tablolarından faydalanarak doğru parametreleri belirleyebilir ve hassas işleme süreçleri gerçekleştirebilirsiniz. Doğru takım seçimi ve uygun işleme stratejisi ile verimli ve kaliteli bir diş açma işlemi yapabilirsiniz. CNC operatörleri ve CAM programcıları için BobCAM, iş akışınızı hızlandıran önemli bir yazılım çözümüdür.